“Halime Yıldız’ın Şiirinde Nesneyle Yüzleşme: Karanfilli Peşkir, Ayna ve Kar”

Zeki Baştürk – Vatan Medya Grubu Köşe Yazısı

Halime Yıldız’ın “Karanfilli Peşkir, Ayna ve Kar” şiiri, gündelik hayatın içinde var olan ama çoğu zaman göz ardı edilen derin anlam katmanlarını incelikle açığa çıkarıyor. Bu şiir, gündelik olanla derin olanı, saflıkla hesaplaşmayı, toplumsal bellekle bireysel kırılmayı aynı imgesel düzlemde buluşturuyor.

Şiirin en güçlü yanı, nesneler üzerinden insanlık durumunu anlatması. Üç temel imge var:
Karanfilli peşkir, ayna ve kar.
Bu üçlü imge, hem temizlik ve masumiyetle hem de yüzleşme ve örtme/örtülme haliyle örülü bir şiirsel yapı kuruyor.

Özellikle “kar” imgesi çarpıcı:
“bembeyaz yeryüzüne, delik açıldı say / kötülükler içine cumbur cemaat”
Bu dizede kar, sadece saflığı temsil etmiyor. Aynı zamanda kötülüklerin üzerini örten, onları görünmez kılan bir yanılsamaya da işaret ediyor. Şair, beyazın altındaki karanlığı sezdiriyor. Kar, bastırılmış duyguların, gizlenmiş toplumsal yaraların metaforuna dönüşüyor.

Halime Yıldız’ın bu şiiri, okura bir duygu değil, bir sezgi yükü aktarıyor.
Saf olanla kirli olan, görünenle saklı olan bu kadar sade, bu kadar etkili anlatılabilir.
“Karanfilli Peşkir, Ayna ve Kar”, sadece bir şiir değil, bir yüzleşme alanı.

İşte o yazı…

KARANFİLLİ PEŞKİR,  AYNA VE KAR

Halime Yıldız’ın “Karanfilli Peşkir, Ayna ve Kar” şiiri, gündelik olanla derin olanı, saflığı ve toplumsal belleği  aynı imge düzleminde buluşturan, çağrışımı güçlü bir şiir. Şiirin en belirgin özelliği; nesneler üzerinden insanlık durumunu  anlatması ve bunu yaparken hem içsel hem toplumsal bir kırılmayı sezdiriyor oluşu.

Şiirin omurgasını üç ana imge oluşturur:
Karanfilli peşkir, Ayna ve Kar.
Bu üçlü, hem temizlik, saflık ve yüzleşmeyi hem de geçmişle bugünün çakışmasını simgeliyor. Kar, saflığın ve örtmenin simgesi:
“bembeyaz yeryüzüne, delik açıldı say / kötülükler içine cumbur cemaat”.Burada kar yalnızca saflık, temizlik  değildir; aksine kötülüklerin üstünü örten, onları görünmez kılan bir örtüye dönüşür. Beyazın altındaki karanlık çok nettir.

Ayna, yüzleşmenin simgesidir. İnsanın kendisiyle yüzleştiği yerdir.
“hayret nasıl sığmış aynaya onca kamil / onca ehlidil onca mübadil”.
Bu dizede ayna, bireysel kimliğin ötesine geçer; toplumsal  belleği  taşır. Mübadil sözcüğü, tarihsel bir kırılmayı şiire sessizce sokar. Ayna artık yalnızca yansıtan değil, anımsatan  bir nesnedir.
Karanfilli peşkir ise ev içi sıcaklığı, eski zaman inceliğini  ve yitirilmiş   güzellikleri çağırır. Aynı zamanda bir tür alışkanlıklar  nesnesi gibidir; geçmişin düzeni,  bugünün dağınıklığına karşı durur.

“çocukça bir sevinç, kar lapa lapa
sanki hiç sancımamış kalbim”.

Bu dizelerde şiirin duygusal merkezi vardır. Şair, bugünün ağırlığını bir anlığına askıya alır; göçün, ihanetin, yalnızlığın henüz dokunmadığı bir zaman aralığına gider. Ancak bu bir geçmişe özlem  değil, yitirilen   erdemlerin   farkındalığıdır.
“İnsanlarım gitmemiş öbür gezegene” dizesi, çağın yabancılaştırıcı etkisine güçlü bir göndermedir. İnsanlar aynı yerde ama artık başka dünyalardadır.

Şiirin dili,  yer yer masalsı, yer yer alaycı, yer yer sitem edicidir.
Özellikle:“serseri dünya, insan çarpma huyundan şu dakika muaf” dizesi, çağdaş  insanın hoyratlığına karşı ince bir serzeniştir. “Şu dakika” anlatımı , iyiliğin ne denli  geçici olduğunu acı bir gülümseme ile
duyumsatır.

Son dize ise şiirin temasını özetler:
“karanfilli peşkir, ayna ve kar… gerisi lafügüzaf”
Bu, sözün bittiği yer değil; asıl sözün nesnelerde gizli olduğunu söyleyen bir kapanıştır.

Bu şiir, imge yoğunluğu yüksek,
duygusal olarak yalın  ama derin, toplumsal belleğe  yaslanan, sessiz bir isyan barındıran bir şiir.

Halime Yıldız, büyük laflar etmeden, bağırmadan, gündelik eşyaların diliyle konuşuyor. Şiir, okuru yormuyor ama düşündürüyor; bağırmıyor ama iz bırakıyor.

Sonuç olarak bu şiir, insanın içindeki eski evi anımsatan , karın sessizliğiyle konuşan, aynaya bakmaya cesaret eden bir şiir. Gücü de tam olarak buradan geliyor.

Özgün imgelerin ozanı Halime YILDIZ’I yürekten kutluyorum.  Kalemin ve yüreğin hiç susmasın sözcük cambazı güzel insan.

Zeki BAŞTÜRK