Yeniden Refah Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Doğan Bekin, Güneydoğu Anadolu Projesi’nin (GAP) yıllardır tamamlanamaması ve Mardin’in demiryolu altyapısının güçlendirilmesi konularında iki ayrı yazılı soru önergesini Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığı’na sundu.

Bekin’in önergeleri; GAP kapsamındaki sulama yatırımlarının gecikme nedenlerinden bütçe kullanımına, Mardin’de demiryolu hatlarının mevcut durumundan hızlı tren projesine kadar birçok kritik başlığı içeriyor.

GAP: 36 Milyar Dolarlık Dev Proje Hâlâ Tamamlanamadı

27 Ekim 1989 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ve 6 Kasım 1989 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 388 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kurulan Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP); Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak illerini kapsayan, Türkiye yüzölçümünün yaklaşık yüzde 10’unu ve nüfusun yüzde 9,7’sini içine alan dev bir kalkınma projesi olarak planlandı.

Başlangıçta Fırat-Dicle havzasında sulama ve hidroelektrik enerji üretimine yönelik 13 proje paketinden oluşan GAP kapsamında:

• 22 baraj

• 19 hidroelektrik santrali

• Yaklaşık 3,8 milyon hektar tarım arazisinin sulanması

hedeflendi.

Zamanla kapsamı genişletilen GAP; tarım ve enerjinin yanı sıra sanayi, turizm, ulaşım ve yenilenebilir enerji alanlarını da içine alan çok yönlü bir kalkınma modeline dönüştürüldü. Projenin ilk maliyeti 36 milyar dolar olarak açıklanmışken, güncel maliyetin 40 milyar doların üzerine çıkmasının beklendiği ifade ediliyor.

Verilen Tarihler Tutmadı

Dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından 2008 yılında Diyarbakır’da yapılan açıklamada GAP’ın 5 yıl içinde tamamlanacağı ve 2013’te sona ereceği ifade edilmiş, daha sonra 2017 yılında Şanlıurfa’daki bir mitingde projenin tamamlanacağı yönünde yeni taahhütlerde bulunulmuştu.

Ancak proje aradan geçen yıllara rağmen tamamlanamadı.

Milletvekili Doğan Bekin, özellikle tarım açısından hayati öneme sahip olan sulama projelerinin gecikmesinin bölge çiftçileri açısından ciddi mağduriyetler doğurduğunu belirtti.

Tarım Bakanlığı’na 5 Kritik Soru

Bekin, Anayasa’nın 98’inci ve TBMM İçtüzüğü’nün 96’ncı maddeleri gereğince, T.C. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak cevaplandırılması talebiyle şu soruları yöneltti:

1. GAP sulama projelerinin verilen tarihlerde tamamlanamamasının gerekçeleri nelerdir? Proje için ayrılan toplam bütçe ne kadardır? Gecikmeye neden olan mali engeller nelerdir?

2. GAP kapsamındaki sulama projelerine yönelik güncel bir tamamlanma takvimi mevcut mudur? Varsa projelerin öngörülen bitiş tarihi nedir?

3. Uzun süre bakımsız kalan ve eskidiği belirtilen altyapı yatırımlarının yenilenmesi için bütçe ayrılmış mıdır?

4. GAP kapsamındaki projeler hangi şirketler tarafından yürütülmektedir?

5. Projelerin tamamlanmaması nedeniyle çiftçilerin gelir kaybı oluşmuş mudur? Oluştuysa üreticilere yönelik destek programları uygulanmakta mıdır?

Bekin, GAP’ın tamamlanmasının yalnızca bir yatırım meselesi değil; bölgesel refah, tarımsal sürdürülebilirlik ve su kaynaklarının verimli kullanımı açısından stratejik bir zorunluluk olduğunu vurguladı.

MARDİN’E DEMİRYOLU VE HIZLI TREN TALEBİ

Milletvekili Bekin’in TBMM’ye sunduğu ikinci yazılı soru önergesi ise Mardin’in demiryolu altyapısına ilişkin oldu. Önerge, T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu tarafından yanıtlanmak üzere Meclis Başkanlığı’na iletildi.

Karkamış–Nusaybin Hattı ve Mardin-Şenyurt Bağlantısı

Suriye sınırına paralel uzanan Karkamış–Nusaybin Demiryolu Hattı ile Mardin-Şenyurt hattının yeniden faal hale getirilmesi yönünde geçmişte açıklamalar yapılmıştı.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu’nun daha önce yaptığı açıklamalarda, söz konusu hattın 2025 yılı sonunda tamamlanacağı ve 2026’nın ilk çeyreğinde hizmete açılacağı belirtilmişti. Ayrıca bölgeye hızlı tren ağının kurulacağı ve yatırım programına dahil edildiği duyurulmuştu.

Ancak sahada somut ilerlemenin yetersiz olduğu yönünde eleştiriler bulunuyor.

Sanayici Yüksek Maliyetlerden Şikâyetçi

Mardinli sanayici ve iş insanlarının, demiryolu altyapısının eksikliği nedeniyle yüksek lojistik maliyetlere katlandıkları ve bunun ticari faaliyetleri olumsuz etkilediği ifade ediliyor.

Özellikle Mardin’in liman kentlerine demiryolu ile bağlanmasının:

• Taşımacılık maliyetlerini düşüreceği

• Bölgeye yatırımcı çekeceği

• İstihdamı artıracağı

• Turizmi canlandıracağı

değerlendiriliyor.

Ulaştırma Bakanlığı’na Yöneltilen Sorular

Doğan Bekin’in Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’na yönelttiği sorular ise şu şekilde:

1. Karkamış–Nusaybin ile Mardin-Şenyurt demiryolu hattının bakım-onarım çalışmaları hangi aşamadadır? Net bir açılış takvimi var mıdır?

2. Mardin’in liman kentlerine ulaşımını kolaylaştıracak yeni bir demiryolu ağı planlanmakta mıdır? Bu kapsamda bütçe ayrılmış mıdır?

3. Hızlı tren projesi hangi aşamadadır? 2026 yılı için yatırım bütçesi ayrılmış mıdır? Ayrıldıysa tutarı nedir? Bakanlığın kısa ve uzun vadeli planları nelerdir?

Bölgesel Kalkınma ve Stratejik Öncelik Vurgusu

Bekin, hem GAP’ın tamamlanmasının hem de Mardin’in demiryolu altyapısının güçlendirilmesinin, bölgenin ekonomik ve sosyal kalkınması açısından stratejik öneme sahip olduğunu belirtti.

Demiryolu yatırımlarının yalnızca ulaşım değil; sanayi, turizm ve ticaret açısından da çarpan etkisi yaratacağını ifade eden Bekin, hükümetten somut takvim ve bütçe açıklaması beklediklerini dile getirdi.

TBMM’ye sunulan önergelerin yanıtlanmasının ardından, kamuoyunun uzun süredir gündeminde olan GAP ve Mardin demiryolu projelerine ilişkin yeni bir yol haritasının netleşmesi bekleniyor.