Fransa’da “Yardımlı Ölüm” Yasası Yürürlüğe Girdi

Fransa’da ağır ve tedavisi mümkün olmayan hastalıklara sahip belirli kişilere, yasal koşulları karşılamaları halinde yaşamlarının sonlandırılması konusunda tıbbi yardım alma hakkı tanıyan düzenleme yürürlüğe girdi.

HABER SEVGİ YILDIZ

Fransa’da yaşamın son dönemine ilişkin önemli bir yasal değişiklik hayata geçirildi. “Ölümde yardım hakkı” (droit à l’aide à mourir) olarak adlandırılan düzenleme, 18 Ağustos 2026’da yasalaştı, 19 Ağustos’ta Resmî Gazete’de yayımlandı ve 20 Ağustos itibarıyla yürürlüğe girdi.

Yasa, ağır ve tedavisi mümkün olmayan hastalıklarla yaşayan bazı kişilerin belirli şartlar altında ölümde tıbbi yardım talep edebilmesine ilişkin kapsamlı bir çerçeve oluşturuyor.

Beş koşulun tamamı aranacak

Düzenlemeden yararlanmak isteyen kişinin beş koşulun tamamını karşılaması gerekiyor. Buna göre kişinin:

• 18 yaşından büyük olması,
• Fransız vatandaşı olması veya Fransa’da düzenli ve istikrarlı biçimde ikamet etmesi,
• Yaşam beklentisini etkileyen ağır ve tedavi edilemeyen bir hastalığın ileri ya da terminal aşamasında bulunması,
• Hastalığıyla bağlantılı olarak tedavilere dirençli veya kişinin tedaviyi kabul etmemesi ya da bırakması halinde kendisi açısından dayanılmaz gördüğü bir acı çekmesi,
• Kararını özgür ve bilinçli şekilde verebilecek durumda olması gerekiyor.

Yasa, bu şartların kümülatif olarak yerine getirilmesini öngörüyor. Yani koşullardan yalnızca birinin veya birkaçının karşılanması yeterli olmayacak.

Kişinin özgür iradesi esas alınacak

Düzenlemeye göre süreç, kişinin ölümde yardım talebini bir sağlık profesyoneline iletmesiyle başlıyor. Talebin değerlendirilmesinde kişinin özgür iradesi ve karar verme kapasitesi temel unsurlar arasında yer alıyor.

Yasa, ölümcül maddenin kural olarak kişinin kendisi tarafından uygulanmasını öngörüyor. Kişinin fiziksel durumunun bunu gerçekleştirmesine engel olması halinde ise uygulamanın doktor veya hemşire tarafından yapılabilmesine imkân tanınıyor.

Düzenleme aynı zamanda sağlık çalışanları için vicdani ret hükümleri getiriyor. Sürecin uygulanması, kontrol ve değerlendirme mekanizmalarıyla da denetime tabi tutulacak.

Uygulamanın ayrıntıları zaman içinde netleşecek

Yasanın yürürlüğe girmesiyle Fransa’da yaşamın son dönemine ilişkin hukuki çerçeve önemli ölçüde değişmiş oldu. Bununla birlikte uygulamanın bazı teknik ve idari ayrıntıları için ikincil düzenlemeler gerekiyor.

Nitekim yasa, sağlık profesyonellerinin bu kapsamda gerçekleştireceği işlemlere ilişkin bazı ücret ve geri ödeme düzenlemelerinin ayrıca belirlenmesini öngörüyor. Ayrıca bazı kontrol mekanizmalarının uygulanma tarihleri de ilerleyen dönemde çıkarılacak düzenlemelerle netleşecek.

Fransa Parlamentosu yasayı 15 Temmuz 2026’da kesin olarak kabul etmiş, Anayasa Konseyi ise 14 Ağustos’ta bazı çekincelerle birlikte düzenlemeyi onaylamıştı. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un 18 Ağustos’ta yayımladığı yasa, ertesi gün Resmî Gazete’de yayımlanarak 20 Ağustos’ta yürürlüğe girdi.

Fransa’nın “ölümde yardım hakkı” düzenlemesi, yaşamın son döneminde tıbbi müdahale, bireysel irade ve sağlık çalışanlarının sorumlulukları konusundaki tartışmalarda ülkenin yaklaşımını değiştiren önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.