EMED Başkanı Nazlı Tetik’ten Engelli Emekliliğinde Hak Kaybı Uyarısı…

7538 Sayılı Kanun Sonrası Engelli Çalışanların Yaşadığı Sorunlar Raporlaştırıldı: “Adil, Eşit ve Ulaşılabilir Haklar İçin Mücadelemiz Sürecek”

BURSA – Engelli Emeklilik Dayanışma Derneği (EMED) Başkanı Nazlı Tetik, 7538 sayılı Kanun sonrasında engelli çalışanların ve emeklilerin yaşadığı hak kayıplarına ilişkin kapsamlı bir değerlendirme raporu yayımladı. “Adil, Eşit, Ulaşılabilir Haklar” başlığıyla hazırlanan raporda, yaklaşık 45 yıldır uygulanan engelli emeklilik sisteminde yapılan değişikliğin, özellikle 1 Ekim 2008 öncesi sigortalılar açısından ciddi mağduriyetlere yol açtığı ifade edildi.

EMED tarafından hazırlanan raporda, yalnızca bireysel mağduriyetlerin değil, aynı zamanda sosyal güvenlik sistemine duyulan güven, hukuki öngörülebilirlik ve engelli bireylerin yaşam koşulları üzerindeki etkilerin de ele alındığı belirtildi.

EMED Başkanı Nazlı Tetik, yaptığı değerlendirmede temel amaçlarının yeni bir ayrıcalık talep etmek olmadığını, yıllarca çalışma hayatında bulunmuş ve mevcut sisteme güvenerek gelecek planlaması yapmış engelli bireylerin haklı beklentilerinin korunmasını sağlamak olduğunu vurguladı.

“45 Yıllık Güvence Bir Günde Değiştirildi”

Raporda, Türkiye’de engelli çalışanların vergi indirimi yoluyla emeklilik sisteminin 1980’li yıllardan itibaren yaklaşık 45 yıl boyunca uygulandığı hatırlatıldı. Bu sistemin milyonlarca çalışanın emeklilik planlamasında temel referans noktası olduğu ifade edildi.

Özellikle 1 Ekim 2008 öncesinde sigortalı olan kişilerin;

• Sağlık kurulu raporları aldığı,
• Vergi indirimi belgelerini edindiği,
• Prim günlerini bu sisteme göre tamamladığı,
• Çalışma hayatını emeklilik şartlarına göre planladığı,
• Yıllarca sosyal güvenlik sistemine prim ödediği,

belirtilerek, bu kişilerin bir gecede farklı kurallara tabi tutulmasının ciddi sorunlara yol açtığı savunuldu.

EMED raporunda, “Bu kişiler kısa süreli bir sosyal yardım talep eden kişiler değildir. Uzun yıllar çalışan, prim ödeyen ve sosyal güvenlik sistemine katkı sağlayan engelli bireylerdir.” değerlendirmesine yer verildi.

7538 Sayılı Kanun Sonrası Yeni Dönem Tartışmaları

15 Ocak 2025 tarihinde yürürlüğe giren 7538 sayılı Kanun ile birlikte engelli emekliliği uygulamasında önemli değişiklikler yapıldığı belirtilen raporda, vergi indirimi sistemi yerine SGK Sağlık Kurulu değerlendirmesinin esas alınmasının özellikle eski sigortalılar açısından sorunlar doğurduğu ifade edildi.

EMED’e göre en büyük sorunlardan biri, sistem değişikliğinin herhangi bir geçiş süreci öngörülmeden uygulanması oldu.

Raporda şu değerlendirmeler yer aldı:

“Emekliliğine birkaç yıl, birkaç ay hatta bazı durumlarda yalnızca birkaç gün kalan kişiler yeni düzenleme nedeniyle farklı kriterlere tabi hale gelmiştir. Uzun yıllardır uygulanan bir sistemin geçiş süreci olmadan değiştirilmesi, vatandaşların devlete olan güveni açısından değerlendirilmelidir.”

“Emeklilik Hakkını Kazananlar Yeniden Belirsizlik Yaşıyor”

Nazlı Tetik, özellikle daha önce emeklilik hakkı elde etmiş bazı kişilerin kontrol muayeneleri ve yeniden değerlendirme süreçleri nedeniyle belirsizlik yaşadığını belirtti.

EMED raporunda incelenen örneklerde;

• Süresiz vergi indirimi belgesine sahip olmasına rağmen yeniden değerlendirmeye alınan,
• Emekli olduktan sonra kontrol süreçleri nedeniyle hak kaybı riski yaşayan,
• SGK’dan emekli olabilir yazısı aldığı halde yeni düzenleme nedeniyle emekli olamayan,
• Prim ve sigortalılık şartlarını tamamlamış olmasına rağmen sistem değişikliği nedeniyle mağduriyet yaşayan,

kişilerin bulunduğu ifade edildi.

Ağır Hastalığı Bulunan Engelliler İçin Çalışma Zorunluluğu Tartışması

Raporda özellikle ağır sağlık sorunları bulunan bireylerin çalışma hayatına devam etmek zorunda bırakılmasının sağlık ve iş güvenliği açısından değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.

EMED tarafından dikkat çekilen gruplar arasında;

• Kanser tedavisi görmüş bireyler,
• Lösemi hastaları,
• İleri kalp hastalığı bulunanlar,
• Ağır solunum problemi yaşayanlar,
• Tek akciğer kaybı bulunan kişiler,
• Uzuv kaybı yaşayan bireyler,
• Epilepsi hastaları,
• İleri görme ve işitme kaybı bulunan kişiler,
• Sürekli tedavi ve ilaç kullanımı gerektiren kronik hastalar,

yer aldı.

Nazlı Tetik, bu kişilerin sağlık durumları nedeniyle çalışma hayatında ekstra risklerle karşı karşıya kalabileceğini belirterek, engelli emekliliği değerlendirmelerinin yalnızca tek bir kriter üzerinden değil, kişinin gerçek yaşam koşulları dikkate alınarak yapılması gerektiğini ifade etti.

“Bu Sadece Emeklilik Değil, Yaşam Hakkı Meselesidir”

EMED Başkanı Nazlı Tetik, engelli emekliliğinin yalnızca ekonomik bir hak olmadığını, aynı zamanda sağlık güvencesi, yaşam kalitesi ve sosyal güvence açısından büyük önem taşıdığını vurguladı.

Raporda, emeklilik hakkının kaybedilmesinin;

• Sağlık hizmetlerine erişimde zorluk,
• İlaç temininde sorun,
• Aile bütçesinde bozulma,
• Yoksullaşma riski,
• İşsiz kalma ihtimali,
• Psikolojik ve sosyal baskı,

gibi sonuçlar doğurabileceği ifade edildi.

EMED’den Çözüm Önerileri

Engelli Emeklilik Dayanışma Derneği, yaşanan sorunların çözümü için kısa, orta ve uzun vadeli öneriler sundu.

Kısa Vadeli Talepler

EMED tarafından öncelikli olarak;

• 1 Ekim 2008 öncesi sigortalı engelli çalışanların mevcut haklarının korunması,
• Emekliliğine kısa süre kalmış kişilerin mağduriyetlerinin giderilmesi,
• Kontrol muayeneleri nedeniyle oluşan belirsizliklerin sona erdirilmesi,

talep edildi.

Orta Vadeli Talepler

Dernek;

• Engelli yaşlılık aylığı ile malulen emeklilik sisteminin birbirinden ayrılması,
• Çalışma gücü kaybı değerlendirme kriterlerinin yeniden ele alınması,

gerektiğini belirtti.

Uzun Vadeli Talepler

EMED’in uzun vadeli çözüm önerileri arasında;

• Sağlık kurulu değerlendirme standartlarının yeniden düzenlenmesi,
• İtiraz mekanizmalarının güçlendirilmesi,
• Bağımsız değerlendirme süreçlerinin oluşturulması,
• Kurumlar arasında uygulama birliğinin sağlanması,
• Hukuki güvenliğin artırılması,

yer aldı.

“Talebimiz Ayrıcalık Değil, Adalet ve Güvendir”

EMED Başkanı Nazlı Tetik, açıklamasının sonunda mücadelelerinin yeni bir ayrıcalık kazanmak değil, mevcut hakların korunması olduğunu belirtti.

Tetik açıklamasında şu mesajları verdi:

“Bizim talebimiz ayrıcalık değildir. Talebimiz; yıllarca çalışan, prim ödeyen, sağlık durumları resmi belgelerle belirlenen engelli vatandaşlarımızın haklı beklentilerinin korunmasıdır.”

“Sosyal devlet anlayışı, vatandaşına güven veren ve verdiği sözlerin arkasında duran bir anlayıştır. Engelli bireylerin sosyal güvenlik hakları korunmalı, mağduriyetler giderilmeli ve adil bir düzenleme yapılmalıdır.”

EMED, 7538 sayılı Kanun sonrası ortaya çıkan sorunların çözümü için ilgili kurumlarla görüşmelerin sürdürüleceğini ve engelli çalışanların haklarının korunması adına çalışmalarına devam edeceğini açıkladı.